Discussie kernenergie wint aan diepgang

Dat de discussie over kernenergie ook écht op gang is gekomen blijkt uit meer dan alleen de grote aandacht in de media. Het is vaker gezegd: in deze discussie spelen de emoties op zijn minst net zo’n grote rol als de feiten. Emoties die al vele, vele jaren spelen en die meestal leiden tot herhaling van zetten. Gelukkig zien we nu ook dat de diepgang van de discussie op een ander niveau komt.

Op 29 juni 2010 is de techniekfilosoof ir. Behnam Taebi gepromoveerd aan de Technische Universiteit Delft met het proefschrift ‘Nuclear Power and Justice between Generations’. Een keuze voor kernenergie heeft consequenties voor de volgende generaties: uranium raakt een keer op en zij worden opgezadeld met ons afval. Taebi bepleit in het universiteitsblad Delta daarom een zogeheten Partitie en Transmutatie-methode (P&T), een gesloten cyclus die het hergebruik van de brandstof optimaliseert en het gevaarlijke afval minimaliseert. Een keuze hiervoor heeft weer consequenties voor de huidige generaties: hogere kosten (deze techniek moet verder ontwikkeld worden) en productie van plutonium (proliferatiegevaar).

Maar er speelt meer. Woensdag 30 juni vond een discussie plaats over kernenergie tussen Wim Sinke van het Energie onderzoekscentrum Nederland; Peter Boerma, directeur van energiebedrijf Delta; Jan Leen Kloosterman, docent reactorfysica in Delft; de energiebedrijven en Ike Teuling van Greenpeace. Volgens het verslag van deze discussie ging het vooral om de vraag of een investering in een nieuwe kerncentrale ten koste zal gaan van investering in duurzame energie, zoals Greenpeace van mening is. Kloosterman zegt dat CO2-probleem veel groter is dan de meeste mensen denken en Sinke vindt het ‘risico van kernafval verwaarloosbaar afgezet tegen het gevaar van de opwarming van de aarde’.

Juist in deze discussie zou de ‘justice between generations’ ook een rol moeten spelen. Gaat elke euro investeren in kernenergie ten koste van investeringen in duurzame energie? Taebi: “Ik durf de stelling aan dat kernenergie duurzaam is. Het is wel de vraag hoe ik duurzaamheid definieer. Wie zegt dat duurzaamheid draait om hergebruik en de uitstoot van CO2, kan beweren dat kernenergie duurzaam is. Bij een gesloten cyclus wordt het restafval immers voor een groot deel weer gebruikt. Wie daar aan toevoegt dat veiligheid ook belangrijk is voor duurzaamheid, trekt een andere conclusie. Het hangt er vanaf hoe iemand duurzaamheid definieert, dat is bovenal een ethische discussie.”

Maar ook een ethische discussie kun je niet voeren zonder risicoafwegingen. Nu heb ik het proefschrift van Taebi niet gelezen en moet ik afgaan op bovengenoemd interview en een ‘flitscollege’. Waar Taebi het namelijk niet over heeft is dat als we niet investeren in kernenergie, dat net zo goed consequenties heeft voor de komende generaties. Immers, als de huidige generaties investeren, kunnen de toekomstige daarvan (ook) profiteren. Dan het aspect van de haalbaarheid. Niet investeren in kernenergie betekent vooralsnog doorgaan met de gigantische CO2-productie door centrales die op fossiele brandstoffen draaien. De lucht in blazen of ondergronds opslaan in Noord-Nederland betekent hoe dan ook dat toekomstige generaties ermee worden opgezadeld. Aan de andere kant van de balans is er weer de toegenomen onafhankelijkheid als we voor kernenergie kiezen – juist voor toekomstige generaties.

De discussie wordt er zo niet makkelijker op, maar gaat wel steeds meer over de juiste dingen.

Finland besluit om nog twee kerncentrales te bouwen

Uitslag stemming Finse parlement

De bouw van de eerste 'European Pressurized Water Reactor' (EPR) op het Finse eiland Olkiluoto wordt door tegenstanders van kernergie met genoegen aangehaald. Het project loopt namelijk gierend uit de hand, zowel qua tijd als qua geld. Partijen als Greenpeace roepen met graagte dat dit bewijst dat kernenergie (te) duur is.

Toch besloot het Finse parlement vandaag met een ruime meerderheidheid van 120 tegen 72 om nog twee kerncentrales te bouwen. Dat zal het totaal aantal centrales in Finland op 5 brengen. Blijkbaar denken de Finnen dus wat genuanceerder over het 'echec' bij Olkiluoto.

Helemaal verbazend is dat niet. Ten eerste is kernenergie zeer belangrijk voor de Finse onafhankelijkheid. Het land heeft namelijk een zeer energie-intensieve industrie en importeert 15% van de elektriciteitsbehoefte uit Rusland. En Finnen hebben het niet bepaald op de Russen en willen die afhankelijkheid liever vandaag dan morgen afbouwen.

Ten tweede snappen de Finnen ook wel dat de eerste centrale van een nieuw type duurder uitvalt dan gepland. Daarbij dragen de bouwers van de centrale (Areva/Siemens) het grootste deel van de extra kosten.