Links, en dus tegen kernenergie. Logisch toch?

Dit artikel van Atoomstroom's Sjef Peeraer is geschreven voor het PvdA ledenmagazine 'Rood'

“Kernenergie is een rechtse hobby. Een die duur, gevaarlijk en ouderwets is. Maar vooral overbodig. Want als we écht ons best doen, kunnen we over naar een werkelijk duurzame energievoorziening. Het is gewoon een kwestie van willen!” Energiepopulisten slaan u met dit mantra om de oren. En u wil het maar al te graag geloven. Maar is het realistisch? En helpt u met dit geloof belangrijke linkse thema’s als ‘het milieu’ en ‘de gewone man’ wel vooruit? 

De komende decennia explodeert ons elektriciteitsverbruik, ondanks forse besparingsmaatregelen. En juist door ontwikkelingen die we goed vinden: Elektrisch rijden, cloud-computing, eindelijk eens dat verlichte fietspad of die elektrische rollator voor uw moeder. In 2040 verbruikt de wereld twee maal zoveel stroom als vandaag.

Na Tsjernobyl kozen we overtuigd voor gas en kolen. Al Gore had ons toen nog niet gewezen op het broeikaseffect. Gas was goedkoop, en die 4.000 doden per jaar in kolenmijnen; ach, ver van ons bed. Maar dit keer gaan we het anders doen. Daarom kiezen we nu vooral voor duurzame energie.

Dat is natuurlijk heel goed. Maar wel is het vaak letterlijk ‘een hoop gedoe voor een beetje stroom’. En kostbaar bovendien. Zo wekken 2.000 windmolens van 3 megawatt -een rij van Amsterdam tot Zuid Spanje- samen de stroom op van één kerncentrale. Die molens bevatten elk 2.000 ton staal en beton, en kosten in totaal 9 miljard euro. Ze zijn ontworpen voor maximaal 20 jaar. Die ene kerncentrale kost de helft, past op een voetbalveld, en is ontworpen voor 60 jaar. Alle daken van Nederland vol zonnepanelen dan? Dat dekt amper 10% van onze stroombehoefte, en maakt elektriciteit vijf maal duurder. En een middelgrote biomassacentrale verstookt ieder uur zo’n 3 hectare Braziliaans of Canadees bos. Kortom, het opwekken van duurzame energie vergt héél veel ruimte, geld en inspanning.

Natuurlijk moeten we die moeite doen. Maar als het onverhoopt toch wat minder hard gaat met die duurzame bronnen? Of ons stroomverbruik harder stijgt omdat de elektrische auto écht doorbreekt? Na het afscheid van kernenergie hebben we ons dan volledig afhankelijk gemaakt van kolen en gas om het gat te vullen. Door het slinken van onze gasbel moet dat dan vooral uit verre landen komen.

Die afhankelijkheid is nog tot daar aan toe. Afscheid nemen van kernenergie leidt ook tot fors meer CO2-uitstoot. Dat bleek al direct nadat Merkel zeven kerncentrales in Duitsland afschakelde. Omdat gascentrales nu harder draaien, veroorzaakt die sluiting een extra CO2-uitstoot gelijk aan die van 8 miljoen personenauto’s. En u maar voorzichtig 80 rijden over de ring, voor het milieu!

Bovendien worden stroom en gas onherroepelijk duurder door een ‘Atomausstieg’. Door Merkel’s besluit stegen de stroom- en gasprijzen in heel West-Europa direct met ongeveer 10%. Dat is nadelig voor burgers en industrie. Vooral voor ‘de arbeider’, die niet alleen een groter deel van zijn inkomen aan energie gaat uitgeven, maar ook zijn baan in de energie-intensieve industrie ziet verdwijnen. U bent links dus wijst u kernenergie af, zeker na ‘Japan’. Maar wie of wat helpt u daar precies mee? In ieder geval niet de ‘gewone man’ en zeker niet ‘het milieu’. De alternatieven moeten zich tenslotte nog bewijzen en leiden voorlopig tot hogere kosten én een hogere CO2-uitstoot.

‘Rechtse propaganda’, denkt u nu vast en zeker. En u vindt het ook helemáál niet erg om een groter deel van uw inkomen uit te geven voor de belofte van 100% écht duurzame energie. Met wat minder welvaart kunnen we ook wel toe. En die extra CO2? Ach, het zal uw tijd wel duren. Dat gedoe daarover was misschien ook wel een beetje overtrokken. Toch?

‘Ruim baan voor kernenergie’

Ja, dat lezen we graag natuurlijk, zo’n krantenkop! Hij staat boven de ‘Stelling van de dag’ in de Telegraaf van 1 september. Het is op deze plaats – en niet alleen daar – vaker geconstateerd: de mening over kernenergie is aan het veranderen. En die verandering is hier erg groot geworden. De ‘Stelling van de dag’ luidde: Volledig richten op kernenergie. Eens of oneens. Waar Volkskrant-lezers eerder dit jaar fifty-fifty voor en tegen waren, ligt de verhouding bij de Telegraaf-lezers driekwart voor en een kwart tegen. Dat had u wel verwacht, gezien de signatuur van de krant?

Maar dan heeft u waarschijnlijk de argumenten nog niet gezien, want die werden ook gegeven. Ruim een kwart zegt met kernenergie minder afhankelijk te worden van politiek instabiele regio’s. En die regio’s zijn niet alleen instabiel, maar kunnen ook nog eens de prijs fors opdrijven. Een pluspunt van kernenergie is een hoog rendement, waardoor het de goedkoopste manier is om aan energie te komen. Ook het milieuargument wordt gehanteerd: kerncentrales zijn veel minder belastend voor het milieu dan kolencentrales. Maar de tegenstanders hanteren ook een milieuargument: opslag van kernafval achten zij niet veilig genoeg.

Daar blijft het niet bij. Een belangrijke reden om het eens te zijn met de stelling is afkeer van windenergie, althans van windmolens. ‘Horizonvervuiling’. ‘Ons land is er te klein voor’. Afkeer treft ook de zonnepanelen. Die zijn te duur waardoor de terugverdientijd veel te lang is. Tegenstanders zien daarentegen meer in het verhogen van de subsidie om zonne-energie rendabeler te maken. Bovendien wijzen zij er op dat uranium een keer opraakt en het jaren duurt voordat een nieuwe kerncentrale in gebruik genomen kan worden.

Stuk voor stuk natuurlijk allemaal bekende argumenten, zowel van de voorstanders als de tegenstanders. Opmerkelijk is dat de argumenten vóór kernenergie nu ook echt ruimschoots de doorslag geven en dat afkeer van windmolens en de reserves bij zonne-energie zich vertalen in een pro-kernenergie standpunt. En dit zien we nu ook in de politiek gebeuren. Alleen, of de politiek zich ook iets gelegen laat liggen aan die veranderde opvattingen is een heel ander verhaal. En volkomen afhankelijk van het kabinet dat er te zijner tijd zal komen. Maar goed dat u daar niet afhankelijk van bent. Wie kernenergie wil kan op deze site terecht!

Denkend aan Holland

“En het geluid van een grote windmolen is ’s nachts erger dan bijvoorbeeld een voorbijrijdende vrachtwagen.” Althans, dat zei VVD-kamerlid Neppérus onlangs in de Telegraaf. Zij is van mening dat vanwege nieuwe regels voor geluidshinder – ingesteld door demissionair minister Huizinga – herriemakende windmolens onterecht alle ruimte krijgen. De vrees van het Kamerlid betreft vooral het windmolenpark dat bij Urk moet verrijzen: horen en zien zullen je vergaan. Nu heeft Atoomstroom ook kanttekeningen gezet bij windmolens, maar dan op grond van de enorme hoeveelheid belastinggeld die grootschalige toepassing vergt - en vanwege de aanslag op de vogelstand.

Maar met die windmolens is meer aan de hand. De bezwaren van de burgers betreffen tot nu toe vooral de horizonvervuiling. Concentratiekampen met windmolens, zegt Jan Mulder, om de bevolking en het landschap in één klap ziek, duizelig en misselijk te maken (23 juni 2010). Eerlijk is eerlijk, hier zien we toch een parallel met kernafval - en met de opslag van CO2. We willen het allemaal niet in onze ‘achtertuin’ en al zeker niet in onze ‘voortuin’. De Urkers willen geen windmolens, de Barendrechters geen CO2 en de Groningers geen kerncentrale. De Groningers mogen dan geen kerncentrale willen (al willen de Zeeuwen dat dan weer wel) ín hun tuin, als het aan de landelijke overheid ligt krijgen ze daarvoor in de plaats CO2 ónder hun tuin.

Duurzaam of niet-duurzaam, fossiel of niet fossiel, er kleven altijd nadelen aan. Hoever zijn we bereid te gaan om hier rekening mee te houden? Want als de voordelen duidelijk zijn, moeten we daar wat voor over hebben. Toch? Opmerkelijk is dat protesten zich vooralsnog niet tegen de kosten richten. Al wordt hier en daar gemord over de enorme subsidiestroom richting windenergie en de duizelingwekkende hoogte van de energiebelasting. En wat te denken van foute kolen? Het probleem is gesignaleerd en daar is het vooralsnog bij gebleven.

De burger klimt daar allemaal de barricades niet voor op. Dat gebeurt pas bij een dreigende invasie van de eigen, directe leefomgeving. ‘Denkend aan Holland zie ik uitgestrekte wijken met blauwe, oneindig verblindende daken, rijen ondenkbaar hoge molens gierend aan den einder staan’? Zover zal het dus wel niet komen. Blijft over wat Marsman, reeds in 1936, voorzag:

de lucht hangt er laag
en de zon wordt er langzaam
in grijze veelkleurige
dampen gesmoord

Wat gaan we daar aan doen? En wel zo dat ons uitzicht niet wordt verpest en onze nachtrust niet wordt verstoord. Beter nog: zonder besmette kolen en zonder een onafzienbare subsidiestroom.

Jan Mulder (Volkskrant TV): We moeten aan de kerncentrales!

Jan Mulder wenst in deze video Marc Rutte veel succes in de formatiebesprekingen, "in zijn strijd tegen de dwalingen van Femke en Co".